Η ΑΤΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΩΣ ΜΙΑ ΕΚ ΤΩΝ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

Σύμφωνα με τον Φρόυντ το έλλογο μέρος της ψυχής, το Εγώ φέρνει την ισορροπία μεταξύ των άλογων επιθυμιών και των περιβαλλοντικών επιδράσεων. Αυτή η σκέψη μας αποσαφηνίζει τελικά το ρόλο του λόγου στην ανθρώπινη συμπεριφορά δίνοντας μας να καταλάβουμε ότι  το άτομο δεν είναι έρμαιο των περιβαλλοντικών αλλαγών και των βιολογικών αναγκών του αλλά έχει τη δύναμη να ασκήσει συνειδητή επιρροή στον περίγυρό του, όσο κι αν αυτή χάνεται στο πλήθος των σχέσεων που αναπόφευκτα, σχεδόν νομοτελειακά αναπτύσσονται σ’ αυτόν. Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν άνθρωποι που υποστηρίζουν ότι το περιβάλλον και πιο συγκεκριμένα η αναπόφευκτη, ιστορικά, κίνηση που ασκεί αυτό στην κοινωνία είναι το αρχικό αλλά και το μόνο αίτιο της δημιουργίας του ανθρώπινου πολιτισμού και ότι ο άνθρωπος , ως πρόσωπο ούτε έπαιξε ούτε θα παίξει ρόλο μεγαλύτερο από ότι παίζει το πιόνι στη σκακιέρα. Είναι γεγονός ότι με το τρομερό εργαλείο που μας παρέχει ο εγκέφαλος, τη νόηση μπορούμε να ασκήσουμε από μόνοι μας καταστρεπτικές ή ευεργετικές για το περιβάλλον μας επιδράσεις και μπορούμε να το κάνουμε αυτό, όχι επειδή μας το επιβάλλει το ένστικτο της πείνας ή της δίψας αλλά γιατί με τη νόηση, τη μάθηση και το πνεύμα μπορούμε να επιδράσουμε και σ’ αυτά ακόμα τα ένστικτα, αναδεικνύοντας με αυτό τον τρόπο ότι ήμαστε πρόσωπα, ότι από εμάς ατομικά ή συλλογικά εξαρτάται η κίνηση και η λειτουργία της κοινωνίας. Όπως ακριβώς από την υγιή λειτουργία ενός ή πολλών κυττάρων εξαρτάται η επιβίωση του οργανισμού.

Μία άλλη άποψη που πρέπει να εξεταστεί είναι αυτή που υποστηρίζει ότι υπάρχουν δυνάμεις στο εσωτερικό της κοινωνίας οι οποίες κατευθύνουν τη δράση και την ανάπτυξη της και ότι οποιαδήποτε συλλογική κίνηση είναι καταδικασμένη να υποκινηθεί ή να αποτύχει. Η άποψη αυτή στο πρώτο της σκέλος δεν μπορεί να αμφισβητηθεί καθώς οι ιστορικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες δημιούργησαν κλίμα κατάλληλο ώστε να μπορέσουν να ευώδοσουν τέτοιες δυνάμείς.

Όσον αφορά όμως το δεύτερο σκέλος κανείς δεν μπορεί να πει ότι αυτές δεν μπορούν να ανατραπούν και να συνθλίβουν όσο και αν φαίνονται κραταιές και πανίσχυρες. Αν φυσικά κάποιος υποστηρίξει αυτή τη θέση πέφτει σε δύο λάθη πρώτον υποτιμά την αειζώο δράση του προσώπου και δεύτερον γίνεται ο ίδιος όργανο της διατήρησης των δυνάμεων αυτών. Το πρόσωπο λειτουργεί εδώ όπως ο ιός. Αρκεί ένας για να σκοτώσει οργανισμό αποτελούμενο από δισεκατομμύρια κύτταρα.

Εισάγοντας τις παραπάνω έννοιες σε καλλιτεχνικό επίπεδο μπορούμε να εκλάβουμε τη συλλογική και την ατομική δράση ως κυρίαρχο αίτιο της κίνησης των ιδεών (αν φυσικά δεχτούμε τους κοινωνικούς, πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες ως μη εν δυνάμει περιβαλλοντικούς για λόγους συνδιαλεκτικής συμμετρίας). Ωστόσο εύκολα κάποιος θα έπεφτε στην παγίδα να πει ότι η ατομική δράση υστερεί μπροστά στη συλλογική και ότι ιστορικά η προώθηση των ιδεών έλαβε χώρα μέσα σε συγκεκριμένες ομάδες. Δύο πράγματα θα μπορούσαν να ειπωθούν πάνω σ’ αυτό, πρώτον ότι η πορεία της ιστορίας ούτε συνεχής είναι, ούτε προδιαγεγραμμένη και καθώς υποστήριξε ο Τζον Λοκ θα πρέπει να έχούμε όλη την πορεία της για να μιλήσουμε για το πολύ συγκεκριμένο που μας αφορά, καθώς οι αλλαγές που μπορούν να επισυμβούν και σε αυτόν ακόμα τον τρόπο της κίνησης μπορεί να είναι τεράστιες και αδύνατο να προβλεφθούν. Δηλαδή είναι αρκετά επισφαλές να πούμε ότι επειδή οι καλλιτέχνες κινούνταν σε ομάδες αυτό θα συνεχίσουν να κάνούν. Αλλά ακόμα και αν παραβλέπαμε την παραπάνώ θέση και ανατρέχαμε στα ιστορικά πλαίσια θα βλέπαμε ότι πολλοί ήταν εκείνοι οι τιτάνες του λόγου όπου έδρασαν μόνοι και άσκησαν παρ’ όλα αυτά τεράστια επίδραση στη μορφή της τέχνης όπως τη γνωρίζουμε. Ποιος θα μπορούσε να αμφισβητήσει ότι ο Όμηρος είναι ο πατέρας της ποίησης ή ότι ο Πόε είναι πατέρας του αστυνομικού μυθιστορήματος; Ποιος δεν θα δεχόταν την αέναη επιρροή των συγγραφέων των σιναϊτικών κειμένων ή του Μοραβία και του Μπορέλλου που αν εξετάζαμε ξεχωριστά τη ζωή του καθένα θα βλέπαμε ότι δούλευαν μόνοι. Δεύτερον θα μπορούσαμε εδώ να υποστηρίξούμε ότι και αυτές ακόμα οι καλλιτεχνικές ομάδες αναδείκνυαν συχνά μια ή δυο ηγετικές και εξέχουσες προσωπικότητες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κίνημα της secession οπού σπουδαιότερο ρολό στην ανάπτυξη και στην απόδοση της μορφής της έπαιξαν ο Klimt και ο Schiele παρά ο Kokoscha ας πούμε και ο Laifler. Από τα παραπάνω φυσικά δεν προσπαθούμε να συμπεράνούμε ότι η συλλογική δράση είναι ανάξια και ότι η ατομική είναι από μόνη της ικανή για την κίνηση των ιδεών, αλλά ότι κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα και συνολικά ταυτόχρονα αλλιώς υπάρχει κίνδυνος να πέσούμε σε γενικεύσεις και να δώσουμε περισσότερη αξία στην επιρροή που άσκησε το έργο, παρά στο περιεχόμενο και τη μορφή του που είναι σημαντικότερα γιατί καθορίζουν τη σχέση αλληλεπίδρασης του καλλιτέχνη με αυτόν στον οποίο κάθε φορά απευθύνεται.

Εδώ πριν ολοκληρωτικά κλείσουμε θα ήθελα να επιστρέψω στο αρχικό ζήτημα λέγοντας ότι παρ’ όλη την ενεργή συμμετοχή μας στην εξέλιξη των γεγονότων  δεν ήμαστε σε θέση, ακόμη(;!), να εξαλείψουμε ή και να καταμετρήσουμε το ποσό των εξωτερικών επιρροών που μας αντιστοιχούν, είτε αυτές εκφράζονται μικρομοριακά (σε επίπεδο κοινωνίας) είτε μακρομοριακά ( σε επίπεδο φυσικού περιβάλλοντος). Αυτό πού παρουσιάζεται τώρα ως βασική  δυνατότητα για την ανάπτυξη ενός σχεδίου δράσης ενδοατομικά, είναι να καθορίσουμε τι μπορούμε να προσφέρουμε στο χρόνο που μας έχει δοθεί.

Ένα Σχόλιο to “Η ΑΤΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΩΣ ΜΙΑ ΕΚ ΤΩΝ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: